محمد حسينى همدانى نجفى

35

درخشان پرتوى از اصول كافى ( فارسى )

قوله چگونه عقول قاصر بشرى بر آنها احاطه خواهد يافت اقول فلاسفه قدس اللَّه اسرارهم براى اثبات تجرد عالم آخرت و اينكه انسان در آن نظام عبارت از صورت نفسانية ، ادراكية و غير متكوّن من مادة طبيعية است استناد به كريمهء وَ نُنْشِئَكُمْ فِي ما لا تَعْلَمُونَ نموده‌اند در صورتى كه مفاد كريمه آن است كه حق سبحانه و تعالى بشر را در عالم آخرت در نظامى قرار خواهد داد كه هر - گز بشر بر آن احاطهء علمى نخواهد داشت و نظام كامل آخرت زياده بر حدود افكار بشرى است . و ديگر استناد به كريمهء إِنَّ كِتابَ الْأَبْرارِ لَفِي عِلِّيِّينَ نموده‌اند در صورتى كه مفاد كريمه آن است كه كتاب و صورت علمى و اعتقادى و سيرت خلقى افراد اهل ايمان همان است كه كرام كاتبين ضبط نموده‌اند و از مقامات عاليه و صفا و ايمان خواهند بود . هذا ما تُوعَدُونَ لِيَوْمِ الْحِسابِ إِنَّ هذا لَرِزْقُنا ما لَهُ مِنْ نَفادٍ اين نعمتهاى زياده بر تصور آماده براى هنگامى است كه حساب اهل ايمان پرهيزكار پايان يابد . و هيچ يك از نعمتها كه در دسترس ساكنان جوار رحمت نهاده شده هرگز فناء پذير نخواهد بود . با توجه باينكه صريح آيات كريمه است كه نظام قيامت و عالم آخرت نظام دائم و ثابت و تزلزل ناپذير است و همه موجودات و اشياء و نعمتهاى زياده بر تصور كه كه به ساكنان بهشت موهبت شده و اختصاص دارد ثابت و برقرار خواهند بود و هر چه در آنها تصرف نموده و يا صرف شود زوال و فناء پذير نبوده و نعمتها به حال ثابت خود پيوسته باقى خواهند ماند . با توجه باينكه اين چنين نظامى كه كاملترين نظام امكانى و ثابت و ابدى و قائم بذوات موجودات باشد چگونه عقول قاصر بشرى بر آنها احاطه و آگهى خواهد يافت جز از طريق استفاده از صراحت آيات كريمه بطور اجمال تصور نموده و بفهمد و پس از دقت و تعمق در آن بيابد . قوله قدس سره الاصل السادس الى ان قال ففي حالة الموت لا مانع من ان تدرك النفس جميع ما يدركه و يحسه من غير مشاركة مادة جارحية او آلة بدنية منفصلة عن عالم النفس و حقيقتها مجرد امكان ان يحس ما فعله من الافعال الحسنة او السيئة حال حياته و اختياره لا يفيد ذلك الدليل العقلى . و الدليل الذى ذكره لا يستفاد منه ذلك بحيث يكون شاملا لجميع افعاله بحيث لا يُغادِرُ صَغِيرَةً وَ لا كَبِيرَةً إِلَّا أَحْصاها بل الدليل الآية الكريمة يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً . فكل ما حضر في البرزخ بطور الاجبار و الوجدان الذاتى لا يتناهى لحظة و لا يشغله شىء بل جميع افعال القلبية و الجارحية حاضرة عند الزوج بوجدان ذاتى دائمى بحيث لا يتمكن من عدم التوجه بتمثلاتها .